Op 17 mei 2018 organiseerden Energiecoöperatie BRES, Gemeente Breda en Rabobank Breda samen het Seminar 'Gasloos Breda.'

 

De belangstelling hiervoor was zeer groot. In dit seminar zijn vertegenwoordigers bij elkaar gebracht van alle partijen die in Breda een rol spelen in de energietransitie. Samen zetten we lijnen uit om het proces naar een aardgasvrij Breda te versnellen. Dat impliceert ook dat we op een ander front juist ‘gas moeten geven’: door het versneld realiseren van duurzame energie (zon, wind, warmte).

Dat we op weg zijn naar een aardgasvrije samenleving lijdt geen twijfel meer. De aanzwellende discussie over de klimaatverandering heeft het besef dat we moeten stoppen met het gebruik van fossiele brandstof versterkt. We weten het al langer dan vandaag, maar wanneer en hoe gaan we het dan ook werkelijk doen? 
In Nederland hebben de voortdurende problemen rond de gaswinning in Groningen in belangrijke mate bijgedragen aan het recente besluit om de Groningse gaskraan in 2030 helemaal dicht te draaien. Dat betekent een enorme impuls om tempo te maken met  de energietransitie in heel Nederland. 
Breda wil vaart maken met het uitwerken van onze de warmtevoorziening in eigen stad. Geen aardgas meer, maar wat dan? Laten we dan in Breda het voortouw nemen en met energiecoöperaties, gemeente, ondernemers, inwoners, woningbouwcorporaties aan de slag gaan.

Jan Terlouw spreekt over de urgentie en ambitie bij onze energietransitie.
Speciale gast is Jan Terlouw. Hij is een man met een missie; hij wil versneld op weg naar en duurzame samenleving. Terlouw is bekend als oud-politicus van D66 en schrijver. Hij neemt deze middag de aftrap met een aansprekend en indringend verhaal over de urgentie van onze energietransitie. 
Zijn boodschap is: ‘de transitie is eigenlijk simpel, als we willen, kunnen we het! Technisch gezien kunnen we het al prima om klimaatverandering tegen gaan. Duurzame energie is er genoeg. Neem nou de zon. Die geeft meer dan genoeg energie om onze hele aarde te kunnen voorzien van warmte en elektriciteit. Hoe komt het dat we dan toch nog problemen hebben? 
Terlouw schetst hoe ongelooflijk snel maatschappelijke veranderingen zijn gegaan, met name de laatste 100 jaar. In één leven maakt een mens zeer veel nieuwe ontwikkelingen mee en moet daar mee leren omgaan, niet alleen technisch maar ook emotioneel en mentaal. Denk aan telefonie, vliegen, robotisering. We kunnen het als mensen bijna niet bijhouden. In die laatste 100 jaar is er vooruitgang geboekt in de publieke moraal, denk aan de afschaffing van de slavernij en de invoering van vrouwenrechten. 
Economisch gezien zijn veranderingen wat lastiger. De belangen van multinationals zijn groot, de macht van lobbyisten en aandeelhouders is enorm. De vrije markt regeert, dat betekent de wet van de sterkste.  

Allerlei analyses laten zien dat de transitie mogelijk is en zelfs nieuwe werkgelegenheid schept en innovatie bevordert. Het hoeft niet ten koste te gaan van onze welvaart. We hebben een strenge marktmeester nodig. Dat betekent dat de politiek, en in haar kielzog de overheid, sturing moeten geven. Ook om de samenhang in de maatschappij te bewaken. Samenwerking en verstandige wetgeving realiseren, waarmee bijvoorbeeld woningbouwcorporaties goed uit de voeten kunnen. En waarmee nieuwe projecten zonder teveel tijdrovende hindernissen kunnen worden gestart.

Essentieel daarbij is dat je mensen meekrijgt. Goede informatie geven, zodat mensen weten wat er aan de hand is en daardoor ook zelf de veranderingen willen. Onderwijs en bewustwording spelen een grote rol bij het veranderen van gedrag, bijvoorbeeld bij de besparing van energie in woningen en bij het opwekken van duurzame energie. Vervolgens is financiering heel belangrijk. Hierin kan de overheid ook betekenis hebben door stimuleringsmaatregelingen te bieden. Laten zien dat het samen mogelijk is. 

Producten meer hun echte prijs geven, zou ook helpen. Een prijs waarin de milieukosten zijn verwerkt.

Naast klimaatverandering spelen er ook andere urgente maatschappelijke vraagstukken, zoals de  toenemende tweedeling in de maatschappij (1% van de mensheid beschikt over 80% van het kapitaal), 
de vervuiling van oceanen met plastic afval, de afnemende biodiversiteit, grootschalige landbouw, kappen van tropisch bos voor vleesproductie. Dat vraagt om anders produceren en consumeren. ‘Ik ben ervan overtuigd dat als mensen echt goed beseffen wat er speelt, ze willen veranderen. Goed voor de aarde zorgen, dat doe je ook voor je kinderen en kleinkinderen,’ besluit Terlouw. 

De andere sprekers:

  • Paul de Beer,wethouder: de rol van de lokale overheid in de transitie naar aardgasvrij;                      
  • Jeroen de Lange, VNO-NCW Brabant Zeeland: de rol van het bedrijfsleven bij de energietransitie;
  • Tonny van de Ven, voorzitter Raad van Bestuur AlWel, woningstichting met bezit in Breda en regio: 
    hoe pakt AlWel de transitie naar duurzame warmte in haar huurwoningen aan?;
  • Jan Schouw, mede-oprichter BRES, directeur Stichting Zonnebank Breda: hoe komen we als maatschappelijke organisaties, overheid en bedrijfsleven samen verder?

Tonny van de Ven van corporatie AlWel benadrukt dat het haar opdracht is betaalbaar wonen voor  huurders mogelijk te houden. Haar corporatie heeft 22.000 woningen in Roosendaal, Etten-Leur en Breda en 3.000 andere objecten. Van de Ven: ‘Om die allemaal gasvrij te krijgen, moet morgen worden begonnen. De gebruiker van een woning wil eigenlijk vier dingen: lage lasten, comfort, een leefbare wijk met ontmoetingsplekken en duurzaamheid. Met al die aspecten moet rekening worden gehouden. Bewonersparticipatie is cruciaal, maar kost tijd.’ Bij de renovatie en gasvrij maken van de Moerwijkzichtflat (240 woningen) heeft AlWel laten zien dat het kan. Het vroeg wel twee jaar aan voorbereidingstijd. ‘Als corporatie moeten we immers ook rekening houden met mensen die door omstandigheden kwetsbaarder zijn, je moet zorgvuldig te werk gaan. De uitdagingen zijn nu: de schaal, de markt van aannemers en  duurzaamheid in het DNA van alle bewoners krijgen.’Jeroen de Lange van werkgeversorganisatie VNO-NCWwil dat zijn organisatie voorbeeldgedrag laat zien.   ‘Intrinsieke motivatie, passie en bevlogenheid, dat is wat we nodig hebben! Wie voelt zich eigenaar van het probleem? Dat is de belangrijkste vraag. In West-Brabant is 59% van de CO2-uitstoot afkomstig van bedrijven. Vooral de industrie moet dus verantwoordelijkheid nemen. En het kan; als voorbeeld noem ik bedrijventerrein de Vossenberg in Tilburg, daar hebben we flink verduurzaamd. De kennis en de experts hebben we dus al. Onze MKB-achterban is al grotendeels overtuigd van de noodzaak om duurzaam te ondernemen. Nu gaat het om haalbaarheid en betaalbaarheid. Wij gaan in gesprek met ondernemers, onze koplopers inspireren de anderen. We laten zien dat het kan, bijvoorbeeld door collectieve inkoop.’

Jan Schouw, mede-oprichter BRES, directeur Stichting Zonnebank Breda:‘In vier jaar hebben we hard gewerkt om BRES van de grond te krijgen en in korte tijd is er meer besef ontstaan bij burgers. Er zijn ongeveer 300 energie-coöperaties in Nederland, we kunnen meer kennis en businesscases delen. Dat gaan we doen met de nieuwe Stichting Zonnebank. Eenvoudiger regelgeving, zoals bij het verkrijgen van vergunningen, zou echt enorm helpen om projecten sneller te laten verlopen. Als voorbeeld: bij de ontwikkeling van het zonnedak op de Nieuwe Veste in Breda waren techniek en financiën geen probleem. De techniek is beschikbaar, het geld kregen we via crowdfunding snel rond. De bottleneck zat in het langdurige voortraject om de benodigde vergunningen te krijgen. Een ander punt is dat er meer diversiteit in de energievoorziening nodig is, daarbij meer kijken vanuit het systeem, in plaats vanuit deelbelangen.’

Paneldiscussie
Tot slot vond een paneldiscussie plaats onder leiding van Gerrit Borgers (bestuurslid BRES) met Manja Thiry (Ennatuurlijk), Paul de Beer (gemeente Breda), Tonny van de Ven (AlWel), Wieke Bonthuis (BRES) en Jan Peters (Enexis).  Ennatuurlijk en Enexiszijn nadrukkelijk op zoek naar hoe ze bewoners van Breda kunnen betrekken bij alle nieuwe ontwikkelingen rondom de warmtevoorziening in de toekomst. Jan Peters (Enexis): ‘We voelen als netbeheerder een enorme verantwoordelijkheid om een betrouwbaar netwerk en betaalbare energie te blijven leveren. We doen op allerlei plekken mee, we zijn een nutsbedrijf (van gemeenten, provincie), niet commercieel, we zien onszelf als een partij in de keten.’ 
Manja Thiry (Ennatuurlijk, leverancier warmtenet):‘Wij stoppen veel tijd in de interactie met onze klanten, mensen zijn nog niet altijd  op de hoogte, maar dat gaat per week vooruit. Een knelpunt is dat er huizenblokken zijn met koop - en huurwoningen door elkaar. Wat werkt hierbij? Financiering op het huis i.p.v. de persoon is mogelijk een optie. De uitdagingen zijn nu vooral dus het financieringsprobleem, menskracht voor de uitvoering en de toenemende vraag naar elektriciteit. Hoe gaan we daar aan voldoen?’

Wethouder Paul de Beer (gemeente Breda)geeft aan dat er in Breda al op alle mogelijke manieren gewerkt wordt aan versnelling. ‘Via Bavelse Berg (zonnepanelen), via wind langs de A16, aanpak VvE’s, etc. In de gemeente Breda staat dus al veel op de rol, we hebben een goed begin gemaakt. Nu moeten we het tempo opvoeren! Welke financieringsmaatregelen werken? Ik zou willen dat ook banken hun rol oppakken.’ De boodschap die De Beer alle partners meegeeft over samenwerking: ‘Het gaat erom dat we onze maatschappelijke opgave centraal stellen. Kijk verder dan je eigen positie. Vraag aan de ander: wat is jouw beperking? De cultuur is belangrijker dan de structuur.’

Rol van BRES
Hoe beweegt BRES zich tussen al die partijen? Wieke Bonthuis (directeur BRES):‘We hebben meer handjes nodig en we kunnen niet zonder partners. We hebben de gemeente, de corporaties, de netwerkbedrijven e.a. nodig. Speerpunt van BRES blijft om inwoners te faciliteren bij het verduurzamen van hun woning. Praktisch, maar ook strategisch. Nieuw daarbij is dat we ons niet meer alleen op individuele woning-eigenaren richten, maar ook VvE’s ondersteunen. Daarnaast krijgen we meer vragen van huurders. Projecten om duurzame energie op te wekken in Breda en omgeving met zon, wind en aardwarmte blijven belangrijke activiteiten.
Burgers kunnen lid worden van BRES, zo kunnen ze meedenken en invloed uitoefenen. BRES is van en voor burgers. Bij het opstellen van de wijkenergieplannen, waar de gemeente nu een begin mee heeft gemaakt, komt BRES op voor de belangen van de burgers en geeft hen een stem. Dat geldt ook voor het warmtenet dat uitgebreid gaat worden. Wat vinden bewoners daarvan en welke andere opties zijn beschikbaar?’

Tekst: Wieke Bonthuis, Monique de Leeuw.

Reacties   

0 #1 André Nuijten 10-05-2018 09:50
Graag verneem ik waar en wanneer dit seminar is
Citeer

Plaats reactie

Beveiligingscode
Vernieuwen