‘Dit vrijwilligerswerk geeft mij energie’ zegt Leo Korsel. Sinds kort is hij energiecoach bij BRES. ‘Het sluit goed aan bij mijn interesses.’ Hij woont in Ulvenhout in een woning uit 1938. Leo: ‘Ik ben best handig en was zelf al een beetje bezig om m’n huis te verduurzamen. Het werk van energiecoach kwam toevallig op mijn pad. De Greenhopper stond in Ulvenhout en ik ben er binnen gelopen.

De Greenhopper is het mobiele tiny house van de gemeente Breda waarin duurzame oplossingen te zien zijn. Medewerkers van de gemeente en vrijwilligers van BRES geven er informatie. Leo: 'Ik raakte er in gesprek en werd gevraagd of het iets voor mij zou zijn om energiecoach bij BRES te worden. Ik heb een achtergrond in elektrotechniek, mijn kennis schuift steeds meer op naar duurzaamheid. Op dit moment heb ik nog een 40-urige baan als manager bij het Ministerie voor Economische Zaken, ik houd me er bezig met het opleveren van ICT-netwerken.

Over vier jaar ga ik met pensioen.

Ik vind het goed om nu al bezig te zijn met de invulling van mijn tijd als het zover is. Eerst ben ik lid geworden van BRES en later heb ik me ook aangemeld als vrijwilliger. BRES vraagt van de energiecoaches een inzet van een dagdeel per week. Ik heb dit bespreekbaar gemaakt. Omdat ik nu nog een volle baan heb, kan ik op dit moment nog minder uren draaien. Dat is een mooie afspraak. Ik heb de training tot energiecoach al gedaan en voer Keukentafelgesprekken bij mensen thuis. Na mijn pensioen zal ik mijn vrijwilligersuren bij BRES uitbreiden. Zo glijd ik straks van mijn werkend leven mijn pensioentijd in met vrijwilligerswerk dat ik hartstikke leuk vind. Ik heb er ook veel aan bij het verduurzamen van mijn eigen huis.

Als nieuwe energiecoach volg je eerst een cursus

Deze bestaat uit zes dagdelen en huiswerkopdrachten. Tijdens deze cursus ben ik echt heel enthousiast geworden voor het werk als energiecoach. Je verrijkt je kennis en ik vind het leuk om mensen een advies te kunnen geven. Mijn eerste Keukentafelgesprek was in een woning waar sinds een verbouwing last was van optrekkend vocht. Ik ontdekte dat het probleem uit de kruipruimte kwam waar luchtroosters dicht waren geplamuurd. Goede ventilatie in huis is echt nodig om vochtproblemen te voorkomen. Ik kon de eigenaresse direct een advies geven. Bij een andere woning had de eigenaar zelf al veel maatregelen uitgevoerd, hij wilde vooral weten of hij op de goede weg was. De gesprekken die ik tot nu gevoerd heb zijn qua inhoud heel verschillend, de reacties van mensen zijn positief. Dat maakt dit vrijwilligerswerk leuk om te doen, het geeft mij energie als coach.

Na de cursus loop je eerst een aantal keer mee met een ervaren coach van BRES

Deze training heeft mij ook gestimuleerd om zelf nog meer kennis op te gaan doen. Ik heb een online cursus gedaan en mijn certificaat gehaald voor het waterzijdig inregelen van radiatoren. Dat betekent dat je radiatoren efficiënter kunt laten werken en daarmee energie besparen. Dit gaat trouwens ook de nieuwe norm worden bij het bouwen van huizen. Het is echt duidelijk dat verandering nodig is, we moeten alles doen wat we kunnen. Iedereen kan merken dat de temperatuur al hoger is, In het voorjaar was het al 26 graden. Waar ik zelf invloed op heb, dat wil ik graag aanpakken.’

Ad Bijma is sinds 2014 voorzitter van de coöperatieve vereniging BRES en gaat nu het stokje doorgeven. Samen met Jan Schouw heeft hij BRES in 2014 opgericht. Ad vertelt: ‘Al voordat de coöperatie ontstond werd er door enkele initiatiefnemers al een pilot van het Rijk uitgevoerd onder de naam Blok voor Blok.’ De opgave was om 500 huizen in één keer te verduurzamen, hoe doe je dat en waar loop je tegen aan? In die periode is bij ons het idee ontstaan om dat grootschaliger uit te rollen en een coöperatie van burgers in Breda op te zetten. Daarom is de verduurzaming van particuliere woningen een van de kerntaken van het huidige BRES. In iedere wijk en dorp organiseert BRES informatieavonden voor woningeigenaren. Ook Derk Hueting en Nel Oomen waren in de begintijd al betrokken.

 

Energie

Ad deed zijn werk voor BRES de eerste jaren naast zijn baan bij RVO, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland in Utrecht. Hier was hij in de periode 2007 tot 2017 projectcoördinator sociale netwerken rond duurzaamheidsvraagstukken. Sinds 2017 is Ad met pensioen. Hij bruist nog altijd van de energie.
Waar haal jij je energie vandaan? ‘Dat zit er gewoon in, zegt Ad, ik ben een doener. En ik prijs me gelukkig dat ik van mijn passies mijn werk heb kunnen maken: internationale samenwerking en duurzaamheid. Dan gaat tijd investeren eigenlijk vanzelf. En ik ben geen muurbloempje, voordat ik het weet zit ik weer ergens in.’ Ook na zijn pensioen is Ad nog zeer actief, o.a. in zijn eigen wijk Zandberg. Niet alleen met duurzaamheid, ook als voorzitter van de wijkraad en schrijven van de wijkkrant. Hij loopt graag rond in zijn buurt en interviewt bewoners.

Sociale kant van duurzaamheid

Jarenlang heeft de overheid veel aan de markt overgelaten en was er bij verduurzaming een sterke focus op de technische kant. ‘Nederland is een innovatief land en bedrijven zullen nieuwe technieken ontwikkelen’, was het credo. Dan zou het goedkomen was de optimistische overtuiging bij de politieke meerderheid. Nu staat in het regeerakkoord dat de overheid burgers actief gaat betrekken Dat is de sociale kant. Heeft de overheid daar de kennis en het personeel wel voor? Hoe ziet Ad dit?


Ad: ‘Naar mijn stellige overtuiging kunnen we het (verduurzamen) alleen samen doen: overheid, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties en onderwijs. We hebben elkaar hard nodig om verandering voor elkaar te krijgen. Denk aan partijen als woningcorporaties, Enexis, EnNatuurlijk, Waterschap en andere partijen die betrokken zijn bij de energie- en warmtetransitie in Breda. Ik ben voor een stevige overheid die ervoor zorgt dat de basis in de samenleving op orde is. De zorg en onderwijs, ook de energie- en warmtetransitie hoort daarbij. De overheid heeft veel taken en kennis uitgeplaatst. Nu moet er weer veel expertise ingekocht worden, wat duurder is.


Wat de participatie betreft: ‘In Breda staat in de wijkplannen dat de Hoge Vucht, Doornbos-Linie als eerste aangepakt worden. De gemeente zal in overleg gaan met vertegenwoordigers van bewoners. De intentie is om er samen met burgers uit te komen. Lukt dat echter niet, dan zal het uiteindelijk toch de overheid zijn die beslist.’

 

Veel werk aan de winkel

Als we naar de toekomst kijken, wordt die beter dan we verwachten? Ad: ‘Er komt nu geld vanuit Europa, Rijk en Provincies naar gemeenten voor de energie - en warmtetransitie. De urgentie is groot en steeds meer burgers zijn zich bewust van de noodzaak om te verduurzamen. De vraag naar hulp daarbij neemt alleen maar toe. Er is veel werk aan de winkel, ook voor BRES.
Het bestuur van BRES is met de gemeente in gesprek over vaste financiering voor de organisatie. BRES heeft een overeenkomst voor langere tijd nodig in plaats van incidentele subsidies. Dan kunnen we de organisatie verder opbouwen, met vaste mensen met voldoende uren voor aansturing, planning, administratie en communicatie. Ad is voorstander van samenwerking in de vorm van een Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB). De wet- en regelgeving maakt aanbestedingen door gemeenten nu helaas erg moeilijk. En verder: Leg veel verantwoordelijkheid bij de uitvoerders, overleg wel veel met ze.’

 

In de stad is BRES is de enige organisatie van burgers in de energie - en warmtetransitie. Onafhankelijk, niet gelieerd aan een politieke stroming of commercieel belang. Maatschappelijke winst staat centraal en groeiende zeggenschap van burgers over hun eigen energiehuishouding. Ad: ‘En we zijn de enige partij in Breda die bij mensen thuis komt met inzet van vrijwillige energiecoaches.’

 

Interview: Monique de Leeuw.

Han Rijgersberg woont in de Burgemeester Passtoorsstraat in Breda. Hij heeft zonnepanelen laten leggen en veel kleine maatregelen genomen om duurzamer te wonen. Han vertelt: ‘Ik wek nu zelf duurzame energie op. Het bedrijf waar ik in eerste instantie informeerde naar de mogelijkheden vertelde me dat zonnepanelen leggen in onze straat niet mogelijk was. Later zag ik dat verschillende buren toch zonnepanelen op hun dak hadden. Ik heb me er opnieuw in verdiept en het bleek wel degelijk mogelijk om panelen te laten plaatsen, ook op het dak van ons huis uit 1915. Natuurlijk moet je de dakconstructie en de draagkracht altijd eerst goed laten checken door een deskundige.’

Een ouder (gezins)huis verbouwen in Bavel

Jorg Erpelinck verhuisde met zijn gezin van een duurzaam gebouwd huis in Nieuw Wolfslaar naar een huis van 33 jaar oud in Bavel. ‘We wilden groter wonen’, vertelt Jorg, ‘daarom zijn we hierheen gegaan. In ons vorige huis hadden we al een warmtepomp en dat beviel ons enorm goed. Het geeft een heel aangename constante temperatuur. In ons huis in Bavel wilden we dat ook graag.

Conita Vermeulen en Eloi Koreman over duurzaam bewonen van hun pand uit 1492

Om verdere klimaatverandering echt tegen te gaan moet er veel gebeuren. We moeten allemaal wat doen. Onze levensstijl aanpassen, anders wonen, werken en consumeren.‘Terug gaan’ kan juist vooruitgaan betekenen. Een inspirerend voorbeeld van mensen die deze visie al jaren in de praktijk brengen zijn het stel Conita Vermeulen en Eloi Koreman. 

Yoeri Schenau over verbouwen en verduurzamen van zijn huis uit 1933

Toen Yoeri Schenau de knoop doorhakte om zijn huis te verduurzamen, gaf hem dat een goed gevoel. Yoeri vertelt: ‘Ik wil graag een positieve bijdrage leveren, zowel privé als in mijn werk. Het gaat er mij om zelf een keuze te maken en te handelen naar waar je voor staat. Over hoe vér we zouden gaan met verduurzamen, daar had ik thuis en met vrienden wel discussies over.'